https://tarikhaber.com/haber/b....ahceliden-kaliplari- “Kalıpları Kıran” Öneri: Lenin Ödüllü Cengiz Aytmatov Türk Dünyası Müfredatına Girsin*

*GÜNDEM / SİYASET | Odatv | 31 Temmuz 2026 12:25 | Güncelleme: 12:31*

*MHP Lideri TDT’ye çağrı yaptı*
*MHP Lideri Devlet Bahçeli*, Türkgün gazetesine yaptığı açıklamada *Türk Devletleri Teşkilatı*’na dikkat çeken bir öneride bulundu.

Bahçeli, *“Kırgız edebiyatının en önemli yazarlarından olan Cengiz Aytmatov ile Kırım Tatarlarından Cengiz Dağcı’nın ünü Türk dünyasını aşıp tüm dünyaya yayılmıştır. Bu bağlamda ortak isimler tespit edilmeli ve ‘Türk Dünyası Edebiyatı’ olarak Türk Devletleri Teşkilatı’nda bulunan bütün ülkelerin eğitim müfredatlarında yerini almalıdır”* ifadelerini kullandı.

*“Kalıpları kırma” olarak yorumlandı*
Bahçeli’nin *SSCB yetkilisi ve Lenin ödüllü Cengiz Aytmatov’u* önermesi, milliyetçi hareketin *Soğuk Savaş kalıplarını kırmasına* yönelik son örneklerden biri olarak değerlendirildi.

*Cengiz Aytmatov kimdir?*
Kırgız yazar Cengiz Aytmatov, Sovyet döneminde sistemin en üst ödüllerini alan isimlerden biriydi.
- Babası Törekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistanı’nın ilk kuşak yöneticilerindendi. 1937’de tutuklandı, 1938’de idam edildi.
- Aytmatov ise hiçbir zaman yasaklı yazar olmadı. Moskova Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü’nde okudu, *Pravda*’nın Kırgızistan muhabirliğini yaptı.
- *1959’da Sovyetler Birliği Komünist Partisi’ne katıldı.* Sovyet Yazarlar Birliği yönetiminde ve SSCB Yüksek Sovyeti’nde görev aldı.
- *1963’te "Dağlar ve Bozkırlardan Hikâyeler" kitabıyla Lenin Edebiyat Ödülü’nü kazandı.* Üç kez Sovyet Devlet Ödülü aldı, Lenin Nişanı ve Sosyalist Emek Kahramanı unvanına layık görüldü.

*"Mankurt" kavramı dünya dillerine girdi*
1980’de yayımlanan *"Gün Olur Asra Bedel"* romanındaki *"mankurt"* kavramı, geçmişini ve ailesini unutan, sorgulamadan emirleri yerine getiren kişiyi tanımladı. Eser, Batı’da Sovyetlerin yerel kültürleri yok etmesine yönelik örtülü eleştiri olarak okundu.

Gazeteci *Soner Yalçın*, 2015’teki yazısında Aytmatov’un "mankurt" efsanesini, Juan-Juan barbarlarının tutsakların belleğini silme yöntemi üzerinden anlatmıştı.

*Gorbaçov döneminden diplomatlığa*
Aytmatov, 1980’lerin ikinci yarısında *Mihail Gorbaçov*’un glasnost ve perestroyka politikalarını destekledi. Gorbaçov’un danışmanları arasında yer aldı, *1986’da Issık Göl Forumu’nu kurdu.*
1990’da *SSCB’nin Lüksemburg Büyükelçisi* oldu. Sovyetler dağıldıktan sonra bir süre Rusya adına görev yaptı, ardından bağımsız *Kırgızistan’ı Avrupa kurumları nezdinde temsil etti.*

*1920’lere gönderme*
Bahçeli’nin bu çıkışı, *1920’lerde Türkçülerle Sosyalistlerin birbirine "yoldaş" dediği dönemi* hatırlattı. O dönemde *"Milliyetçi, Devletçi, Devrimci"* program Atatürk’ün *Altı Ok*’unda da yer bulmuştu.

Bahçeli’nin önerisinin TDT ülkelerinin eğitim müfredatlarında nasıl karşılık bulacağı merak konusu.